19–21 października 2026 r.

Łódzki Oddział PAN (Pałac Kindermanna)
Łódź, ul. Piotrkowska 137/139

Komisja Badań Genetycznych i Dokumentacyjnych nad Literaturą przy Łódzkim Oddziale PAN
oraz
Zakład Literatury Polskiej XX i XXI w. Uniwersytetu Łódzkiego

zapraszają na konferencję

PROGRAM

---

19 października (poniedziałek)

09:00–09:15 | Otwarcie konferencji i powitanie gości

09:15–09:35 | Referat inauguracyjny

Włodzimierz Bolecki (IBL PAN) – Badania literatury emigracyjnej: dlaczego? jak? po co? (Komunikat z pola walki) 

09:35–10:35 | PANEL I

Maciej Urbanowski (UJ) – Tymon Terlecki jako epistolograf. Na przykładzie korespondencji z Krystyną i Czesławem Bednarczykami

Violetta Weis-Milewska (UwB) – Dzieło epistolograficzne Tymona Terleckiego – próba rekonstrukcji i integracji (projekt NPRH)

Anna Janicka (UwB) – O korespondencji Zofii Romanowiczowej i Tymona Terleckiego

10:35–11:00 | Dyskusja

11:00–11:20 | Przerwa na kawę

11:20–12:20 | PANEL II

Barbara Czarnecka (UwB) – Awans archiwum. „Archiwum Ravensbrück” na liście światowego dziedzictwa UNESCO

Joanna Hytrek-Hryciuk (Ossolineum) – Archiwum Jana Nowaka-Jeziorańskiego

Elżbieta Nowikiewicz (UKW) – „Niemców problemy emigrantów z Polski specjalnie nie obchodziły”. Próba zarysu recepcji twórczości Tadeusza Nowakowskiego w RFN

12:25–12:50 | Dyskusja 

12:50–14:10

Barbara Brygida Krupa (Stanford University, USA) – Nie(d)oceniony Zygmunt Haupt: archiwum pisarza

Wokół książki: Publicystyka Zygmunta Haupta na antenie Głosu Ameryki w latach 1951–1960 (Toruń 2026) – rozmowa Pawła Panasa (KUL) z Barbarą Brygidą Krupą.

14:10–15:20 | Przerwa obiadowa

15:20–16:00 | PANEL III

Mirosław Supruniuk (UMK) – Projekt edycji źródeł literackich wokół londyńskich „Wiadomości”

Anna Supruniuk (UMK) – Emigracyjne pisma zebrane Stefanii Kossowskiej

16:00–16:20 | Dyskusja

16:20–16:40 | Przerwa na kawę

16:40–18:30 | WYDARZENIE TOWARZYSZĄCE

Bestiarium Gombrowicza

Z Włodzimierzem Boleckim i Grzegorzem Kozerą (ASP w Warszawie) rozmawia Tomasz Bocheński.

Wernisaż wystawy:
Grzegorz Kozera – „Bestiarium”. Kolaże inspirowane motywami zwierzęcymi w twórczości Witolda Gombrowicza 

---

20 października (wtorek)

09:00–10:20 | PANEL IV

Beata Dorosz (IBL PAN) – Pięć miesięcy z życia kobiety... i co potem? Halina Wierzyńska jako dokumentalistka życia i twórczości Kazimierza

Jerzy Wiśniewski (UŁ) – Kontakty z Grydzewskim i Skamandrytami-emigrantami relacjonowane w powojennych listach Iwaszkiewicza do żony, Anny

Jakub Osiński (UKW) – Poezje zebrane Stanisława Balińskiego – założenia (nie)łatwego projektu badawczego

Magdalena Lachman (UŁ) – Jak się nosić? Upodobania garderobiane Antoniego Słonimskiego w perspektywie doświadczeń (po)emigracyjnych

10:20–10:45 | Dyskusja

10:45–11:00 | Przerwa na kawę 

11:00–12:00 | PANEL V

Janusz Gruchała (UJ) – „Zbieram wiersze na tomik jak kamyki porozrzucane na drodze”. Próba rekonstrukcji ostatniego tomu Jana Leszczy

Paweł Tański (UMK) – Poeta i ogród. Kręgi samotności Jana Leszczy

Konrad Tatarowski (UŁ) – Pisarstwo Ireny Bączkowskiej

12:00–12:25 | Dyskusja

12:25–12:40 | Przerwa na kawę

12:40–13:40 | PANEL VI

Krystyna Pietrych (UŁ) – Co kryje się w rękopisach wierszy ostatnich Aleksandra Wata?

Anna Gawryś-Mazurkiewicz (UŚ) – Materialne a wyobrażone. Niepublikowane rozmowy Stanisława Rośka z Olą Watową

Kinga Zuziak (UŚ) – Od doświadczenia łagru do pamięci kulturowej o represjach sowieckich na emigracji – Kazachstańskie noce Herminii Naglerowej w perspektywie badań nad pamięcią w literaturoznawstwie

13:40–14:05 | Dyskusja

14:05–15:15 | Przerwa obiadowa 

15:15–16:35 | PANEL VII

Joanna Raźny (UŁ) – „Dziennik 1943–1971” Wacława Grubińskiego w zbiorach rękopiśmiennych Biblioteki Polskiej POSK w Londynie oraz BUW

Joanna Hobot (UJ) – Między zakazem a ingerencją. Cenzura PRL lat 70. wobec krajowej recepcji utworów pisarzy emigracyjnych

Zbigniew Kaźmierczyk (UG) – Juliusz Mieroszewski a doktryna polityczna „Kultury” paryskiej – in statu nascendi: 1956

Monika Sędłak – Zawsze z boku. Nieznana biografia Zygmunta Hertza – pracownika Instytutu Literackiego w Maisons-Laffitte

16:35–17:00 | Dyskusja

17:00–17:15 | Przerwa na kawę

17:15–17:45

Beata Śniecikowska (IBL PAN) – Themerson (prawie) nieznany, czyli opowieść o kilku archiwalnych teczkach
(referat + dyskusja)

17:45–18:45 | WYDARZENIE TOWARZYSZĄCE: ROK JÓZEFA CZAPSKIEGO

Czapski wśród emigrantów – wokół książki Richarda Aeschlimanna Chwile dzielone z Czapskim (Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 2026).

Spotkanie z Agnieszką Kosińską – autorką koncepcji publikacji i kierownikiem Muzeum Czapskich w Krakowie – poprowadzi Marzena Woźniak-Łabieniec (UŁ).

---

21 października (środa)

09:00–10:20 | PANEL VIII

Sylwetki: emigranci i emigrantki

Agnieszka Kuniczuk (UWr) – „Szwendam się po świecie…” czyli Sienkiewiczowskie pisanie na obczyźnie

Joanna Hałaczkiewicz (UJ) – Kamyczki mozaiki. Kartoteka Melchiora Wańkowicza jako archiwum pracy pisarskiej

Anna Jamrozek-Sowa (URz) – Latarnik z Rio. Tomasz Łychowski – poeta czterech języków

Jan Wolski (URz) – Twórczość literacka i naukowa żołnierzy polskich internowanych w Szwajcarii podczas II wojny światowej w świetle zasobów fryburskiego Archivum Helveto-Polonicum

10:20–10:45 | Dyskusja

10:45–11:00 | Przerwa na kawę 

11:00–12:20 | PANEL IX

Tomasz Cieślak (UŁ) – Współczesne polskie środowisko poetyckie w Australii. Wybrane zagadnienia i twórcy

Artur Truszkowski (KUL) – Warsztat pisarski na emigracji. Proces powstawania powieści Przymierze Zofii Kossak

Izabela Borowiec (UO) – Archiwum Zofii Bohdanowiczowej jako przestrzeń rekonstrukcji procesu twórczego pisarki emigracyjnej

Krystyna Gielarek-Gorczyca (URz) – Kobieta na emigracji. Archiwum Marty Reszczyńskiej-Stypińskiej jako świadectwo utraty, ocalenia i późnego rozpoznania

12:20–12:45 | Dyskusja

12:45–14:00 | Przerwa obiadowa

14:00–15:00 | PANEL X

Tyrmand i (kon)teksty

Anna Bernhardt (Instytut Literacki, Maisons-Laffitte – Paryż) – „To jest cały Tyrmand, człowiek nieodpowiedzialny.” (J. Giedroyc, Uporządkować wspomnienia)

Dariusz Pachocki (KUL) – Edycja korespondencji Giedroycia i Tyrmanda – założenia, zasady, dylematy

Piotr Millati (UG) – Amerykańska proza Leopolda Tyrmanda 

15:00–15:25 | Dyskusja

15:25–15:40 | Przerwa kawowa

15:40–16:40 | PANEL XI

Tomasz Bocheński (UŁ) – Tyrmand, czyli co się stało z jazzem tego świata

Piotr Ruciński (IPN Wrocław) – Leopold Tyrmand w Lindenfels. Mało znany epizod w biografii pisarza

Jan Siechowski (UŚ) – Enologiczne podróże Leopolda Tyrmanda

16:40–17:05 | Dyskusja

17:05–17:30 | Przerwa na kawę

17:30–18:30 | WYDARZENIE TOWARZYSZĄCE

„Ja wierzę w słowo…” (Dziennik 1954) – Leopold Tyrmand w rozmowie Dariusza Pachockiego z Marcelem Woźniakiem, biografem pisarza.

18:30 | Podsumowanie obrad i zamknięcie konferencji